ชื่อรุ่นในแต่ละรุ่นของไฟร์ฟอกซ์นั้น มีหลายคนมากที่อ่านชื่อพวกนั้นไม่ออก หรือ ไม่รู้ความหมายว่าชื่อนั้นแปลว่าอะไร วันนี้ผมจะมาแนะนำชื่อรุ่นทั้งหลาย มาให้รู้จักกัน

ทางมูลนิธิมอซิลล่ามักจะตั้งชื่อรุ่นในแต่ละตัวนั้น มาจากการเดินทางผ่านรัฐ California ไปจนถึง Phoenix และ Arizona ส่วนชื่อรุ่น Three Kings, Royal Oak, One Tree Hill, Mission Bay, Greenlane และ Whangamata เบน กูดเจอร์(ผู้นำโครงการ)เลือกมาก็เพราะเมืองเหล่านี้ เป็นเมืองที่อยู่ในประเทศที่เขาเติบโตขึ้น (ไม่ใช่บ้านเกิด) ก็คือ New Zealand นั้นเอง โดย Whangamata อยู่ในเมือง Coromandel Peninsula เมืองที่เหลือนั้นก็อยู่ใน Auckland เมืองที่เบน กูดเจอร์เติบโต

Firefox 1.5 ชื่อที่ใช้ในการพัฒนาคือ Deer Park (อ่านว่า เดียร์ พาร์ค) ซึ่งเป็นชื่อหมู่บ้านเล็กๆแห่งหนึ่งในนิวยอร์ค ซึ่งในสมัยก่อนนั้นหมู่บ้านนี้ก็เต็มไปด้วยกวาง หมู่บ้านนี้จึงได้ชื่อนี้มา

ชื่อต่อไปก็เป็น Firefox 2.0 ที่พวกเราใช้กันอยู่ ชื่อที่ใช้ในการพัฒนาคือ Bon Echo (อ่านว่า บอน เอคโค) ซึ่งเป็นชื่อของอุทยานจังหวัด ออนทาริโอ (Ontario) ในประเทศแคนาดา

Bon นั้นหมายความว่า ดี ส่วน Echo ก็แปลว่า เสียงสะท้อน ถ้าแปลตามตัวอักษรเลยก็แปลว่า เสียงสะท้อนที่ดี ซึ่งทางมูลนิธิได้ให้ความหมายชื่อรุ่นนี้ว่า สะท้อนถึงความสำเร็จของจุดมุ่งหมายของ Firefox 1

มีรูปประกอบมาให้ดูด้วย เป็นอุทยานที่สวยมากๆ ลองหาดูได้ที่ Flickr ครับ

และ Firefox 3 ตัวที่มูลนิธิมอซิล่ากำลังพัฒนาอยู่นั้น มีชื่อที่ใช้ในการพัฒนาว่า Gran Paradiso (อ่านว่า กรัน ปาราดีโซ) มีความหมายว่า Great Paradise ถ้าแปลตามตัวอักษรเลยก็จะแปลได้ว่า สรวงสวรรค์อันยิ่งใหญ่ ซึ่งชื่อนี้เป็นชื่อของยอดเขาแห่งหนึ่งในเทือกเขาแอลป์ ทางมูลนิธิมอซิลล่ายังไม่ได้ให้ความหมายอะไร ว่าชื่อนี้มาได้อย่างไร (หรือว่าผมหาไม่เจอเอง) ลองดูได้ตามรูปครับ ว่ายอดเขาแห่งนี้รูปร่างหน้าตาเป็นอย่างไร

แหล่งข้อมูล - Wikipedia และ Wiki.mozilla

ป.ล. ๑ ขอขอบคุณ น้องห้าโอ (ห้ามอ่านเป็นภาษาเหนือ) ที่เอาเว็บหมาไฟไปแนะนำในเว็บไฟร์ฟอกซ์ไทย ขอบคุณมากๆเลย ถ้ารอเวลาอีกสักพักหนึ่ง อาจจะมีเรื่องทำให้ประหลาดใจนิดหน่อย

ป.ล. ๒ ช่วงนี้เนื้อหาในเว็บอาจจะเน้นหนักไปด้านการแนะนำ และติดตั้งไฟร์ฟอกซ์ เนื้อหาหลายคนอาจจะรู้แล้ว อาจจะน่าเบื่อไปนิดนึง แต่ถ้ามีข่าวมาอะไรมาใหม่แล้วผมก็รีบทำการอัพเดตเลยครับ

ชื่อของไฟร์ฟอกซ์นั้น หลายๆคนอาจจะแปลกันตรงตัวเลยว่า fire = ไฟ fox = หมาจิ้งจอก พอเอามารวมกันก็คือ จิ้งจอกเพลิง แต่ความเป็นจริงแล้วนั้นทางมูลนิธิ Mozilla นั้นได้ให้ความหมายของไฟร์ฟอกซ์ว่า แพนด้าแดง

แพนด้าแดงนั้นมีในภาษาจีนเขียนได้ 2 แบบ แบบแรกคือ 小熊貓 (อ่านว่า เสี่ยว โสวง เหมา) แปลว่า หมีแพนด้าน้อย และอีกแบบหนึ่งก็คือ 火狐 (อ่านว่า ฮัว ฮู) ถ้าแปลตามตัวอักษรเลยก็แปลว่าจิ้งจอกเพลิง แต่ฮัวฮู คนจีนเขาจะหมายถึง จิ้งจอกแดง หรือ แพนด้าแดง ซึ่งในที่นี้ก็หมายถึงแพนด้าแดงนั้นแหละครับ ชื่อของตัวโปรแกรมในเวอร์ชั่นภาษาจีนนั้นเขาจะใช้คำว่า 火狐 นี้แหละครับเป็นชื่อโปรแกรมมอซิล่าไฟร์ฟอกซ์ และนี้คือความหมายที่แท้จริงของไฟร์ฟอกซ์ที่หลายคนเข้าใจผิดคิดว่าเป็นจิ้งจอกเพลิง

เราว่ากันด้วยชื่อไปแล้วก็มาเอาเรื่องสัญลักษณ์(logo) ของไฟร์ฟอกซ์กันดีกว่า ว่ามีที่มาเป็นอย่างไร

ในเดือนตุลา ปี 2546 นาย Steven Garrity(หนึ่งในทีมงาน Silverorange) ได้เขียนบทความเกี่ยวกับเอกลักษณ์ทางภาพ(visual identity)ของมูลนิธิ Mozilla ที่เขาคิดว่าทาง Mozilla นั้นกำลังหลงทางอยู่ ซึ่งบทความนั้นก็เป็นที่นิยมมากจนเกิดปรากฏการณ์slashdotted

หลังจากนั้นไม่นานนัก นาย Steven Garrity ก็ถูกชักชวนจากนาย Bart Decrem ให้มาร่วมงานกับมูลนิธิ Mozilla เพื่อเป็นหัวหน้าทีมในการสร้างสัญลักษณ์ของไฟร์ฟอกซ์แทนที่ไฟร์เบิร์ดที่ต้องเลิกใช้ไป(หาอ่านได้จากเรื่องที่แล้ว) และนาย Steven Garrity ก็ได้ชวนนาย Jon Hicks เข้ามาร่วมทีมอีกคน(ต่อไปจะเรียก Jon Hicks ว่า ฮิคส์ เพื่อความกระชับ)

งานนี้ฮิคส์บอกว่ายากพอตัว เพราะมีข้อจำกัดทางด้านเวลา(งานต้องได้ภายในวันที่ 2 มกราคม 2547) แถมภาพของไฟร์ฟอกซ์จริงๆนั้นต้องเป็นแพนด้าแดง แต่เจ้าตัวแพนด้าแดงเนี่ย ไม่ได้ทำให้เกิดภาพหรือสื่ออะไรมากเสียเท่าไหร่ ยิ่งกว่านั้นแพนด้าแดงก็ไม่ได้เป็นที่รู้จักกันอย่างกว้างขวางด้วย เพราะฉะนั้นงานในตอนแรกของฮิคส์ก็ได้ทำออกมาตามใจตัวเอง โดยได้รับแรงบันดาลใจมาจากภาพหมาจิ้งจอกที่เขียนพู่กันแบบญี่ปุ่น (หรือจะเรียกว่าภาพพิมพ์ญี่ปุ่นก็ได้) รูปร่างหน้าตาไฟร์ฟอกซ์ที่ฮิคส์สร้างออกมาในครั้งแรกก็เลยเป็นแบบนี้

แต่สัญลักษณ์ของไฟร์ฟอกซ์นั้น ต้องสร้างขึ้นมาเพื่อให้เกิดความประทับใจ ไม่ใช่งานศิลป์ที่เวอร์ๆแบบที่ฮิคส์ทำซึ่งไม่ได้ช่วยอะไรเลย เพราะฉะนั้น Daniel Burka จึงให้แนวคิดใหม่แล้วให้ Stephen Desroches ร่างภาพขึ้นมาคร่าวๆ(สองคนนี้เป็นเพื่อนร่วมงานที่ทำงานเดียวกับ Garrity และก็เป็นหนึ่งในทีมนี้ด้วยเหมือนกัน) หลังจากนั้นฮิคส์ก็ไปทำต่อโดยใช้โปรแกรม Fireworks MX Illustrator และ Photoshop ในการสร้างสัญลักษณ์และไอคอน

ในเวอร์ชั่นแรกๆที่ฮิคส์ทำนั้น มีจุดที่แก้ไขนิดหน่อยคือ แก้ขนบริเวณศีรษะ หน้าของไฟร์ฟอกซ์ ขา หาง แล้วก็รูปโลก ซึ่งสัญลักษณ์ที่ฮิคส์ทำในครั้งนี้นั้นสวยงามมาก ง่ายต่อการจดจำ และไม่ได้สร้างความสับสนให้ผู้ใช้กับไอคอนของโปรแกรมอื่นๆ เพราะฉะนั้นสัญลักษณ์ตัวนี้จึงได้รับเลือกในที่สุด

Mascot ของเว็บหมาไฟนี้ก็เอาแบบมาจากแพนด้าแดงเหมือนกันครับ ผมเพิ่งจะจับโปรแกรม Adobe Illustrator เป็นครั้งแรกก็เพื่องานนี้โดยเฉพาะเลย วาดไม่ค่อยสวยเท่าไหร่ แต่ก็คงพอไปวัดไปวาได้(มั้ง)

ที่มา : Hicksdesign และ Wikipedia

ก่อนจะไปเรื่องคุณสมบัติของไฟร์ฟอกซ์ ต้องแนะนำตัวเจ้า Mozilla Firefox สักนิดนึงก่อน ไฟร์ฟอกซ์นั้นในต่างประเทศมีชื่อเรียกสั้นๆว่า Fx fx หรือ ff แต่ในไทยหลายคนก็เรียกจิ้งจอกไฟ หมาย่าง จิ้งจกย่าง จิ้งจกไฟ บลาๆ ก็สุดแล้วแต่จะเรียกกัน

ตัวไฟร์ฟอกซ์นี้เป็นซอฟแวร์รหัสเปิด (open source software) นอกจากจะฟรีแล้ว ทุกๆคนสามารถเข้าถึงรหัสต้นแบบ (source code)ได้ นักพัฒนาหลายคนจึงเอารหัสต้นแบบนี้ไปพัฒนาไฟร์ฟอกซ์ให้สามารถเอาไปใช้กับระบบปฏิบัติการอื่นนอกเหนือจาก 3 ตัวที่กล่าวมา หรือ เอาไปดัดแปลงเพื่อจุดประสงค์อื่นๆเช่น ไฟร์ฟอกซ์เวอร์ชั่นภาษาไทย Torpark ฯลฯ

Firefox เป็นเบราว์เซอร์ประเภทกราฟิก หลายคนคงคิด อ้าว! แล้วเบราว์เซอร์แบบที่ไม่เป็นกราฟฟิกเป็นยังไง มันก็เป็นแบบตัวหนังสืออย่างเดียวเลยไง ซึ่งเจ้าเบราว์เซอร์ตัวแรกของมนุษยชาติก็คือ WorldWideWeb ลองดูตามรูป มีแต่ตัวหนังสือเพียบ ท่าทางเล่นแล้วจะเหนื่อย (เห็นแล้วสงสาร geek ในสมัยนั้นจริงๆ) ไฟร์ฟอกซ์ตัวนี้ได้ถือกำเนิดจากผลพวงของสงครามเบราว์เซอร์ในทศวรรษที่ 90 โดยตัวไฟร์ฟอกซ์ได้แยกตัวออกมาจาก Mozilla Suite หรืออีกชื่อหนึ่งคือ SeaMonkey ซึ่ง SeaMonkey ก็เป็นชุดโปรแกรมอินเทอร์เน็ตที่มี เว็บเบราว์เซอร์ โปรแกรมอีเมล์ โปรแกรมสร้างเว็บ โปรแกรมไออาร์ซี แอดเดรสบุก แต่เป็นเพราะ Seamonkey นั้นมีขนาดใหญ่ Mozilla ก็ได้ลองเปลี่ยนแผนการพัฒนาจากชุดโปรแกรมอินเทอร์เน็ตก็แตกย่อยออกเป็น เว็บเบราว์เซอร์ (Mozilla Firefox) และ โปรแกรมอีเมล์ (Mozilla Thunderbird) ลองไปลองมา ก็เปลี่ยนแผนมาพัฒนาเจ้าสองตัวนี้อย่างต่อเนื่องเลย

เดิมทีนั้นไฟร์ฟอกซ์นั้นไม่ได้ชื่อ Mozilla Firefox ตั้งแต่ต้น ชื่อเริ่มแรกเลยก็คือ Mozilla Phoenix แต่ชื่อดันไปซ้ำกับบริษัท Phoenix Technologies ผู้ผลิต Bios ให้เครื่องคอมพิวเตอร์ที่เราๆท่านๆใช้กันอยู่นี้เอง ในวันที่่ 14 เมษายน 2546 จึงต้องยกเลิกชื่อนี้ไป จากนั้นไม่กี่วันทาง Mozilla ก็ได้เปลี่ยนชื่อมาอีกเป็น Mozilla Firebird ที่ทาง Mozilla อยากได้ชื่อนี้ก็เพราะว่า Firebird นั้น บางตำนานก็เชื่อว่าคือ Phoenix แต่เคราะห์ซ้ำกรรมซัด ชื่อนี้ดันไปซ้ำกับโครงการฐานข้อมูลโอเพนซอร์สที่ชื่อว่า FirebirdSQL ในตอนแรกทาง Mozilla ไม่อยากที่จะเปลี่ยนชื่อเท่าไหร่แต่ก็ถูกทาง FirebirdSQL กดดันหนักขึ้นเรื่อยๆจนทาง Mozilla ต้องจำใจยอมปล่อยชื่อ Firebird ไป คราวนี้ Mozillaได้รับบทเรียนมามากมายเกี่ยวกับชื่อ และทาง Mozilla ต้องหาชื่อที่ไม่เป็นปัญหากับโครงการใดๆเลยในโลกนี้ ทีมงานใน Mozilla ช่วยกันคิดชื่อออกมาประมาณ 200 รายชื่อ โดยความหมายต้องไปในทางเดียวกับ 2 ชื่อแรก และในที่สุดก็ได้ชื่อออกมานั้นก็คือ Mozilla Firefox แต่ทางก็ไม่ได้โรยด้วยกลีบกุหลาบ ยังมีปัญหาขึ้นอีกเมื่อทาง Mozilla ได้ไปเจอว่าชื่อ Firefox นั้นมีคนเคยจดแล้ว แต่ด้วยความมานะอดทนของทีมงานและทนายความที่ช่วยกันเจรจา จนในวันที่ 9 กุมภาพันธ์ 2547 Mozilla จึงได้ชื่อ Mozilla Firefox ออกมาเป็นของตัวเองในที่สุด และนายเบน กูดเจอร์ ก็ฝากข้อคิดมาด้วยว่า ควรให้ความสำคัญในขั้นตอนการตั้งชื่อด้วย ควรทำการบ้านมาให้ดีก่อนที่จะตั้งชื่อโปรเจ็คอะไรสักอย่าง มิเช่นนั้นจะเป็นเหมือนกับเขาที่ต้องเปลี่ยนชื่อถึง 2 รอบ

เอาล่ะครับ หมดชั่วโมงประวัติศาสตร์แล้ว คราวหน้า ถ้าไม่มีอะไรผิดพลาดก็จะเป็นเรื่องของชื่อจริงและสัญลักษณ์ของไฟร์ฟอกซ์

ที่มา : Wikipedia